Os nomes da barbarie

Dúas foron as liñas de forza nas que Claudio Rodríguez Fer fixo descansar a triloxía que, despois de Lugo Blues (1987) e A loita continúa (2004), vén clausurar Ámote vermella (nunha coidadísima edición, por certo, ilustrada por Sara Lamas, con protagonismo absoluto da cor vermella e fóra de colección). A primeira desas liñas de forza recoñécese na reivindicación da dignidade e da xustiza para as vítimas do fascismo e do autoritarismo no século XX, representada nesta terceira entrega na memoria e no recoñecemento das mulleres represaliadas pola ditadura de Franco.

A segunda fronte de intervención dá continuidade ao emblema da traxectoria anterior do autor, pois reincide na construción dun imaxinario amoroso,  rico en imaxes audaces e alicerzado na súa ligazón coa pulsión sexual, a representación corporal, a tensión telúrica e unha ideoloxía de signo libertario. Todas estas condicións recoñécense, en maior ou menor medida, no prescrito por algunhas das poéticas surrealistas de comezos de século e reforzan, en última instancia, a necesidade de observar as producións de Rodríguez Fer, Olga Novo e Carmen Blanco como resultado dun mesmo núcleo de creación partillado, reconfortado e exhibido sen complexos.

Precisamente porque estas dúas dimensións se cruzan e contaminan mutuamente, interesa entrar a debater sobre as fórmulas e as disposicións habilitadas polo poeta para enfrentar nun libro de poemas un posicionamento político explícito, de alento comunitario e aspiracións épicas. A poética exhibida neste sentido por Rodríguez Fer concrétase, no mínimo, en tres vertentes básicas. En primeiro lugar, a importancia concedida ao feito de referir os nomes propios das persoas homenaxeadas así como os topónimos dos lugares en que se encenou a barbarie. Desta sorte de reconstrución histórica queda constancia non só nos poemas, senón tamén nas abondosas e extensas dedicatorias incluídas no libro e mesmo nos retratos de Sara Lamas que acompañan cada poema (“María Becerra Laíño, estaño solidario, / agachou na súa vivenda de Marselle / un mineiro anarquista de Lousame / e foi asasinada como a luz do carburo, / testemuña da roubacha e do volframio, / e ámote anarquista mineral en bruto”).

En segundo lugar, a adopción dun ton sentencioso e, aínda que entretecido co imaxinario que emerxe do relato histórico, acaroado á consigna política (A nai é o contrario do fascismo). E finalmente, o emprego constante de recursos de reiteración e acumulación (nos niveis fónico, morfolóxico, léxico, sintáctico), elemento este moi habitual no conxunto da obra deste autor e que nesta ocasión contribúe na creación dun “ritmo de chamada” talvez especialmente pertinente na comunicación oral (Onde a silva medraba con máis arte, / metralla. / Onde o amor era libre polas curvas, / metralla. / Onde a verba se elevaba na rasante, / metralla, metralla, metralla.).

Quen coñeza a traxectoria intelectual do poeta, profesor e investigador Rodríguez Fer, recoñecerá neste libro as constantes dun proxecto integral. Cómpre colocar a dúbida de se, a que foi unha das voces máis inquedas e menos requintadas dos anos 80 , consegue nas súas últimas entregas actualizar e revitalizar as feituras, os imaxinarios e a vocación experimental que lle concederon personalidade propia na poesía galega recente. O caso contrario, como semella testemuñar Ámote vermella, só pode confirmar a previsibilidade e a falta de dinamismo dunha proposta poética cuxo programa político e ético, en favor da xustiza histórica anti-fascista, é indiscutíbel e mantén vixencia plena.

Ámote vermella
Claudio Rodríguez
Ilustracións de Patricia Castelao
Xerais, 2009
168 páxinas
20 euros