Gloria Lago: “Se Feijóo non cumpre o que prometeu, podemos darlle moitas sorpresas”

A presidenta de Galicia Bilingüe é de verbo fácil. Coa soltura dunha profesora de instituto, navega entre galego e castelán en función do seu interlocutor e confesa “divertirse” mentres expón as teses dunha organización que, asegura, “non ten nin un peso”.

Véñense de celebrar unhas xornadas de Galicia Bilingüe en Pontevedra nas que houbo varias intervencións que deron pé ao debate, entre elas, as dunha pedagoga sueca e unha representante do Consello Nacional de Educación de Finlandia. Cal é o seu balance?

Organizounas a Deputación, eles fixeron os pagos. Queriamos que fosen unhas xornadas plurais. Era complicado escoller a alguén neutral. Esta persoa fora convidada polo Parlamento de Cataluña cando se debateu a Lei de Educación. Cando chegou alí, dixo o que tiña que dicir, porque é unha señora moi valente. Fixo unha análise do bilingüismo e dixo que a inmersión non podía ser nunca obrigada. A señora de Finlandia era unha funcionaria que viña explicar un modelo.

Pero tamén comentou que, logo de tomar contacto con Galicia, decatouse de que o problema non era a lingua...

Non coñecía a realidade de Galicia, eu tentei explicarllo a ela, que viña contarnos que o que dicimos nós é certo, e que o que din [Xosé Luís Méndez] Ferrín ou a Universidade de Vigo é unha trola. En Finlandia escóllese, e punto, e queríamos que alguén llelo dixese a todos estes mentireiros. Porque a Universidade de Vigo repartiu nos centros de ensino un folleto pagado polos cartos de todos para lavarlles o coco aos rapaces.

Atendendo a esa pluralidade das xornadas, tamén pagadas por cartos públicos, nun país con tres facultades de filoloxía, como é posible que representando a Galicia só houbese dúas persoas e as dúas de Galicia Bilingüe?

Non tiñamos por que levar ningún filólogo, falabamos dos dereitos das persoas, o malo é que están facendo os decretos os sociolingüistas. Un decreto para que os nosos nenos aprendan non ten nada que ver coa filoloxía.

Logo, quen é o responsable da pedagoxía dos nenos?

Un responsable da Consellería. José Manuel [vicepresidente de Galicia Bilingüe] é físico e sabe de dereitos lingüísticos moito máis que moitos pedagogos.

Tamén á hora de tratar un conflito lingüístico coma o galego?

A sociolingüística non pintaba nada. Se ao final, a xente de recoñecido prestixio fai cousas como a Guía de Planificación Lingüística, canto máis afastados, mellor. Porque unha guía que di que os centros de ensino son lugares de reprodución de falantes, como granxas de polos, quéroa afastada dos nenos.

A pé de rúa, moitos pais recoñecen que o problema co galego non é dos nenos. Estamos salpicando aos nenos cun problema dos pais?

Ti, se tes que estudar algo, prefires estudar ese exame na túa lingua ou en italiano? Iso é o que lles pasa a moitos nenos. Cando aprenden galego como materia, poden falar e entender a tele, outra cousa son as matemáticas.

Cal é a súa opción para distribuír galego e castelán?

Para o meu fillo preferiría que non fose todo en castelán, que tivese contacto co galego nas materias non troncais, pero iso si, matemáticas, o coñecemento do medio...a lingua materna

Non cre que a aprendizaxe de máis linguas nunca lles sobra aos nenos?

Eu fun bilingüe en inglés e español, pero non todo o mundo está capacitado. Os nenos non son esponxas, ese é un argumento que lles funciona moi ben aos que queren facer como que non pasa nada. Eu, co meu nivel de galego, podo ser tolerante e falar en galego, e non o estudei. Que habería mellor en min se en vez de estudar filosofía na miña lingua a estudase en galego?

Neste sentido, non cre que hai unha falta de equiparación xurídica entre galego e castelán?

Moitos pensamos que non debería existir a obriga de coñecer ningunha lingua, nin galego nin castelán. Coñezo xente que só fala galego e ninguén lle puxo ningunha multa, pero dáme un pouco de medo, porque os que queren lograr ese dereito son os que son.

Non cre na discriminación positiva?

Co vitimismo non se consegue nada. Hai que quitar ese rollo de autoodio, que é iso, que a xente é parva, que os galegos nos odiamos?

O vehículo que empregou a Xunta do PP para facer cambios no uso da lingua no ensino foi unha enquisa. Que opina desa decisión?

Eles non prometeran iso, nós temos na nosa web unha gravación do señor Feijóo na que queda retratado. El dixo que habería no sobre de matrícula unha cuadrícula para que os pais dixeran se querían o ensino en castelán ou galego. Chegou o momento e decidiu facer unha consulta, aínda que para nós foi moi útil, porque conseguimos comprobar como está o ambiente do ensino. Non o podo demostrar, pero hai pais que non se atrevían a poñer só en castelán por se lles abrían o sobre. As catro preguntas foron un pouco tramposas, o que tiña que preguntar era galego ou castelán nas troncais, e punto. Non sabemos o que van facer, porque co que estamos escoitando ultimamente do señor Feijóo, estamos bastante mosqueados; as presións aféctanlle moito.

A que presións se refire?

Hai uns días, por exemplo, tiroulle das orellas a Real Academia. O señor da Real Academia ten dereito, como cidadán, a opinar o que queira, pero o PP quere contentar a todos. Agárdannos anos difíciles, pero el xa verá o que fai.

Galicia Bilingüe avoga polo bilingüismo, por que non o cincuenta por cento de materias en galego e castelán?

Nós non avogamos polo bilingüismo. Nós chamámonos Galicia Bilingüe, significa que Galicia é un territorio con dúas linguas, e cada galego será o que queira, bilingüe ou monolingüe,

Se falamos de educación, falamos da Lei de Normalización de 1983, do Plan Xeral do Goberno Fraga, aprobado por unanimidade, e do decreto de 2007 que o desenvolve . Por que vostedes xorden en 2007, se as condicións son iguais?

Porque se lles foi a man, pasáronse. Se fixesen un decreto máis suave, quizais non había semellante rebote, pero quixeron todo o pastel e quedaron sen nada. O de 2004 non se levaba a cabo. Ata a chegada do bipartito, todos sabiamos o que pasaba nos centros de ensino, que non se cumpría o decreto.

Iso é positivo?

Non, nin positivo nin negativo, pero hai unha serie de persoas que collen un papel e di que isto non pode ser, é unha burrada. Sinto vergoña dos contidos dese plan.

Pero, onde se forman os falantes se retiramos o galego do ensino?

Ninguén está falando de retiralo. Hai moitos profesores que lles meten trolas aos nenos e din que queremos acabar co ensino en galego e iso non é verdade. Eu dixen que se poida escoller e estudar como asignatura e mesmo que as non troncais sexan en galego.

Por que as non troncais? Non é o mesmo filosofía que educación física?

A lingua é un vehículo, non é o mesmo dicir ‘salta, dá unha volta, que tal estades’ que Platón.

Vostedes aseguran que non lle deben nada ao PP, e o PP a vostedes?

Hai un partido que recolleu unhas propostas e punto. Non penso que ninguén nos deba nada, si que é certo que o PP lle debe algo aos seus votantes e hai moita xente que votou en función da lingua, e xente votante do PSOE, sabémolo. Esas persoas, loxicamente, queren que se cumpra a promesa.

O Goberno ten que cumprir tamén leis coma o o Estatuto. E como di Xesús Palmou, se o Estatuto di que o galego é a lingua propia de Galicia, iso ten que ter unha tradución en todo o ordenamento xurídico…

O importante é que se recolla claramente que hai dúas linguas oficiais. O feito de que haxa unha descrición histórico-xeográfica da lingua propia, como lingua que xurdiu e se fala só aquí, é unha descrición, como se di que é unha lingua románica.

Pero o Estatuto fala de promoción...

Todo depende de onde se queira chegar. A palabra promoción eu acéptoa, sempre e cando non se restrinxa á miña liberdade. É o mesmo que obrigarlle a un señor a rotular en galego a súa tenda. Eu téñome paseado por Londres e vin tendas rotuladas en árabe, e ninguén lles pon unha multa.

En calquera caso, hai unha Lei de Normalización aprobada hai vinteseis anos por unanimidade…

Estaría encantada de que se cambiase. Pódeselle dicir á poboación que ten que identificarse cunha lingua? E se a un señor que vive en Galicia lle peta vestir coma un hindú, non é galego? Ao mellor, é mellor galego ca outros porque non queima os montes.

Que diferencias hai, no tema lingüístico, entre Galicia Bilingüe e o PP?

No PP hai de todo; xente que pensa que é galeguista pero é nacionalista, xente máis próxima a nós, xente que ten máis medo a dar os pasos...

E coa política de Feijóo?

Aínda non fixo nada. Fixo un par de cousas cara á liberdade lingüística, pero estamos agardando polo borrador do decreto. Mentres, non podemos opinar, aínda que me parecería unha tolería non cumprir a promesa. Xa veremos. Os movementos civís poden dar moitas sorpresas. Se o borrador do decreto non inclúe a promesa, enganounos.

Se se cumpre, Galicia Bilingüe deixará de existir?

A promesa foi a que foi, despois queda moitísimo por facer, pero dun xeito máis tranquilo. Se os pais elixisen o idioma, sería marabilloso. A min preocúpame o motivo que levou a existir esta situación, porque durante moitos anos, houbo un entramado cultural que empezou a copar postos e está a presionar.

Podemos falar doutro entramado de organizacións do resto do Estado, cun discurso semellante ao seu, que van máis alá da lingua, coma o 11-M ou o rexeitamento ao aborto…

Queriamos traer xente doutros sitios e botamos man do que hai. Son persoas que poden explicar o que pasa porque teñen moita documentación. Nunca participaremos en nada co máis mínimo cheirume político. Non podo representar toda a xente que está comigo e ir cun sector que a moitos lle dá ‘repelús’.

Fala de independencia, pero resulta curioso que sexa Rafael Louzán o que pague as súas xornadas, e no Museo que levantaron Bóveda e Castelao.

E que ten de malo Bóveda e Castelao, ímolos ensuciar? A min non me gustan as subvencións, pédimolas, pero non me gusta, ademais eu son moi maniática co tema dos cartos, a miña honestidade é case psicopática. Pero esta fórmula parecíanos moi boa, porque podíamos facelo sen manexar nós os cartos.

Cantos socios ten Galicia Bilingüe?

Sería moi complicado determinar o número, porque empezamos os que máis traballamos, os que traballan menos, os socios, os simpatizantes, os amigos dos simpatizantes…

Na campaña electoral non foron quen de reunir a máis de tres mil persoas en Santiago…

A Policía dixo que eramos 7.000. A min o que me importa é que era emocionante, despois dunha semana recibindo ameazas serias, ver aquela praza chea de xente que tivo que circular baixo as pedras e os berros daqueles anormais. O importante é que o Goberno que nos apoiou, gañou as eleccións.

Polas súas palabras, semella que toda Galicia apoiaba esas teses…

Hai moita xente que quere conservar o galego e non queren a imposición. Se piden liberdade de lingua no ensino, os seus fillos van poder estudar todo en galego e nós seremos os primeiros en apoialo. Non vai haber unha milagre, non vai haber cen por cen galego, é mellor que baixen o discurso e se sumen, porque senón, van quedar sen nada.

En Cataluña, calquera rapaz que vive e estuda en catalán, séntese cómodo, moderno e europeo… Ao mesmo tempo, non hai ninguén en Cataluña que non se desenvolva en castelán…

Hai empresas nas que non collen currículums de rapaces de Cataluña porque necesitan un corrector, perderon o rexistro culto do castelán. Mentres teña a dúbida de que iso é certo, prefiro non vivir alí. Son ricos a pesares do problema da lingua.