Nobel para a escritora Herta Müller

A escritora xermano-romanesa Herta Müller, “quen, coa concentración da poesía e a obxectividade da prosa, debuxa as paisaxes do desamparo”, obtivo o Premio Nobel de Literatura 2009, segundo informou onte a Academia Sueca. O xurado que falla o prestixioso premio destacou a pegada do destino das minorías alemás nos países do centro de Europa que encarnan as súas obras.

Segundo o comunicado da academia, Müller naceu o 17 de agosto de 1953 na localidade xermano falante de Nitzkydorf, en Banat, Romanía. Os seus pais pertencían á minoría xermanófona de Romanía e o seu pai serviu durante a Segunda Guerra Mundial nas Waffen-SS. “Moitos alemáns de Romanía foron deportados á Unión Soviética en 1945 e a nai de Herta Müller figura entre eles”, sinala o comunicado oficial.

Pasou cinco anos nun campo de traballo en Ucraína, por entón pertencente á Unión Soviética. “Esta foi a razón de que Herta Müller, moito máis tarde, describise o exilio dos alemáns de Romanía na URSS na súa obra Atemschaukel (2009)”, continúa o comunicado.

OPOSICIÓN A CEAUCESCU

Herta Müller estudou literatura alemá e romanesa entre 1973 e 1976 na Universidade romanesa de Timisoara. Durante este tempo tivo contacto con Aktionsgruppe Banat, un círculo de novos escritores de fala alemá que se opuña á ditadura de Nicolae Ceaucescu e buscaba liberdade de expresión. Logo de terminar os seus estudos, traballou como tradutora nunha fábrica de maquinaria entre 1977 e 1979. Despedírona cando se negou a cooperar coa policía secreta e actuar como informante. Despois do despedimento foi obxecto de acoso por parte da Securitate.

A galardoada, segundo a Academia sueca, debutou como escritora cos relatos de Niederungen (1982, traducido en 1990 en castelán como En tierras bajas), censurada en Romanía. Dous anos máis tarde publicouse unha versión non censurada desta colección de contos en Alemaña e o mesmo ano apareceu Drückender Tango en Romanía.

“Nestas dúas obras, retrata Herta Müller a vida nun pequeno pobo xermano falante e a corrupción, a intolerancia e a opresión que nel atopa”, afirma a academia. Precisamente, o xurado valorou no seu fallo o destino das minorías alemás nos países do centro de Europa que encarnan as súas obras. “Por mor diso sufriu a crítica da prensa nacional ao mesmo tempo que tivo unha acollida moi positiva nos medios de comunicación de fala alemá no exterior”, prosegue. Debido ás súas críticas públicas, a ditadura romanesa “castigouna coa prohibición de publicar no seu país”. No ano 1987 emigrou xunto co seu marido, o escritor Richard Wagner.

As novelas Der Fuchs war damals schon der Jäger (1992; La piel del zorro, 1996), Herztier (1994; La bestia del corazón, 1997) e Heute wär ich mir lieber nicht begegnet (1997) “proporcionan cos seus traballados detalles unha imaxe da vida cotiá nunha ditadura estancada”, afirma o comunicado.

DOCENTE UNIVERSITARIA

Herta Müller exerceu o cargo de docente invitada, entre outras, nas universidades de Paderborn, Warwick, Hamburgo, Swansea, Gainsville (Florida), Cassel, Gotinga, Tubinga e Zúric. Vive actualmente en Berlín. É membro desde 1995 da Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung en Darmstadt.

As obras de Müller traducidas ao castelán, segundo a Academia Sueca, son En tierras bajas (Siruela, 1990), El hombre es un gran faisán en el mundo (Siruela, 1992) –en galego O home é un grande faisán no mundo, en Xerais, 2001–, La piel del zorro (Praza & Janés, 1996) e La bestia del corazón (Mondadori, 1997).