Nacho Vegas: “Dáme rabia que vexan o meu disco con Enrique Bunbury como un simple negocio”

As biografías de Ignacio González Vegas e Nacho Vegas non son exactamente intercambiábeis. Un naceu en Xixón en 1974. O outro, en 1997, cando lle puxo música aos textos do escritor asturiano Ramón Lluis Bande nos dous volumes de Diariu. Un, que xura non ser tan maniático como o pintan, atende pacientemente o teléfono e explica por enésima vez que todos creamos un personaxe para estar no mundo. Que Nacho Vegas non é o único que mente para dicir a verdade. O outro dedícalle máis tempo a escribir e a puír as letras como un ourive psicótico. A armar esas cancións que empezaron abrazadas traxicamente á primeira persoa do singular e pouco e pouco se foron volvendo corais, esquivas, adultas.

Só Ignacio González Vegas sabe como de Manta Ray, aquel grupo de post rock que se paseaba baixo o ocaso do indie a finais dos noventa, saiu alguén capaz de facer un disco como Actos inexplicables (2001). En realidade, para case todo o mundo ese foi o seu primeiro sinal de vida. Aí naceu Nacho Vegas. O de Cajas de música difíciles de parar (2003), dramático. O de El hombre que casi conoció a Michi Panero, leve. O de El manifiesto desastre, abisal. Ese que, mentres prepara o seu novo disco, vén de deitar catro cancións sobre El género bobo que recordan os seus inicios.

Por que fas cancións?

Fago cancións pola desorde que vexo arredor. As cousas non encaixan, todo parece un pouco caótico. Necesito facer cancións, non para solucionar nada, senón para constatar ese caos e poder lidar con el.

E funciona?

Non, non funciona. As cancións son inútiles. Non serven para nada. Son preguntas sen resposta, que só conducen a máis e máis preguntas. Pero as cousas boas, as importantes, son as que non funcionan nunca. Non teñen utilidade. O amor, por exemplo, é completamente inútil.

Por que unha persoa é capaz de poñer mil veces un disco teu?

Antes que músico ou autor de cancións son fan da música, e hai discos que son para min moi importantes, que os puxen máis de mil veces tamén. Enténdoo perfectamente, pero o que me resulta estraño é atopar xente para a que son eu ese obxecto de obsesión. Non creo que o mereza como o merecen os que para min foron importantes.

Es mitómano?

Si, pero dun xeito contraditorio. Gústame aprender dos mitos e ver como se esboroan. Os mitos que me gustan son os fráxiles, os que ao final caen polo seu propio peso. Como o de Gram Parsons. Hai un tempo vin no Festival de Cine de Xixón un documental sobre a súa vida. O director era moi fan del tamén. A lenda di que Parsons foi incinerado polos seus amigos como el quería, unha cousa moi romántica, cando en realidade foi o seu manager, completamente borracho, quen roubou o seu cadáver á familia, foi ao deserto cunha lata de gasolina e intentou queimalo, tan mal que só algunhas partes do corpo arderon e logo tiveron que ir os parentes recoller os restos. En fin, moi cutre, nada parecido ao mito, pero iso é o bo. Non sei por que, pero gústame ver caer os mitos.

Existe ese personaxe chamado Nacho Vegas?

Todos, indo pola vida, temos un personaxe. Non ten nada que ver coa música. A raíz de “personaxe” é “persoa”, non hai tanta diferenza. Todos actuamos. O que pasa é que no mundo do rock e dos escenarios ese fenómeno acentúase. No meu caso, creouse certa confusión. Non é só que interprete un personaxe cada vez que subo a un escenario a tocar as miñas cancións, aínda que iso tamén sexa importante para min, se cadra por unha cuestión de pudor ou de timidez. Pero é algo máis.Cando fas cancións, necesitas crear un personaxe a través do que falar e cantar certas verdades, pero non me refería a crear un personaxe mediático do que ás veces se fala nos foros. Esoutro personaxe é unha cousa un pouco ridícula que non ten ningunha importancia.

E como suxeito das cancións?

Cando empezamos a facer cancións, todos, ou case todos, cometemos o pecado de escribilas de xeito confesional, en primeira persoa. Logo vaslle dando forma a ese personaxe, aprendendo a distancia que tes que poñer entre ti e a canción. Vas empregando máis a segunda, a terceira persoa. Ese personaxe nútrese da realidade, claro, pero non é idéntico á realidade. A min gústame ver os meus discos como obras corais, onde hai varias voces. Teño cancións nas que se fala de algo dende distintos puntos de vista, e se colles os dous cortes que que abren e pechan El manifiesto desastre verás que son dúas primeiras persoas completamente diferentes. Ese xogo é importante para poder contar cousas nas cancións.

Cal é o teu mellor disco?

O que teño en mente agora. É un tópico, pero é así. El manifiesto desastre fíxeno nun momento especialmente turbio para min, pero agora estou nun bo momento creativo. Recuperei a lucidez que perdera. Teño un bo disco na cabeza.

Pódese considerar que Lucas 15 é un disco de Nacho Vegas?

Non, é un disco dunha banda na que Xel Pereda e mais eu levamos a batuta, aínda que o peso maior foi para el, que gravou todo no seu estudio e fixo toda a produción. É un proxecto de banda onde as protagonistas eran as cancións tradicionais, aínda que en realidade en todos os discos, incluso nos de colaboración… Estou moi orgulloso dos músicos cos que traballo, aprendo moito, dialogo con eles cando gravamos. Sempre é un traballo en equipo. O traballo en solitario é o que fago na casa, cando compoño as cancións, pero a partir dese momento sempre é en equipo.

Existe a intimidade?

É posible que só exista como quimera. Todos a perseguimos, pero se cadra non existe como obxecto, só como busca.

A moitos sorprendeulles que fixeses un disco con Enrique Bunbury. A ti tamén?

Se mo dixesen hai dez anos, si, seguro, pero cando o fixen non. Coñecín a Enrique cando convidou a Manta Ray a unha xira co seu grupo, e falamos bastante sobre música, sobre o country, que naquel momento nos interesaba moito aos dous. Intercambiamos discos, compartimos furgoneta, e logo convidoume á súa xira do Freak Show. Non sei, acabei conectando con el, así que a colaboración foi moi natural.

Dixeches unha vez que nese disco están algunhas das mellores cancións de Bunbury. Das túas non dixeches nada.

Toco algunhas nos concertos, ultimamente máis. Dáme certa mágoa que sexa considerado un disco menor. Compréndoo, pero dáme pena. O que entendo un pouco menos, e dáme ben máis rabia, é que se digan certas cousas, que se vexa como un simple negocio, como unha especie de metáfora económica, coma se o fixesemos como un investimento entre ambos a ver quen tiraba máis partido do asunto. Paréceme un pouco obsceno, e dáme rabia. Volvendo á pregunta, si, creo que nese momento eran algunhas das nosas mellores cancións.

Gozas tocando en directo?

Non sempre, nin todo o que me gustaría. Os concertos dependen de tantas circunstancias: do ambiente, do teu estado de ánimo, das condicións do sitio no que tocas. De mil cousas. E o que busca un é que aconteza algo moi intenso, que se deteña o tempo. Un persegue que acontezan cousas perigosas no escenario, e non sempre é así. Gustaríame gozar máis, pero é complicado.

Vin a Leonard Cohen dúas veces na súa última xira de reaparición. A primeira foi hai un ano en Lisboa, a segunda este verán en Vigo. Os dous concertos foron exactamente iguais: unha interpretación tecnicamente perfecta dun mangado de cancións perfectas. A min faltábame algo, precisamente iso: que acontecese algo que non daba acontecido. E porén, había alí unhas 20.000 persoas encantadas. Que busca a xente nos concertos?

A min pasoume un pouco o mesmo en León, pero eu pensaba en Cohen. Parecía estar gozando. É certo que nunha banda que leva ano e medio tocando o mesmo repertorio se nota esa falta de perigo. Creo que o que busca a xente é que suceda algo, un instante en que parece que todo se para, que dispos de todo o tempo do mundo para ti, que o que está pasando é único. Non sei, eses momentos parecidos ao namoramento, cando de súpeto escoitas unha canción que chega, que te emociona, que te fai sentir vivo. É o que buscamos todos coas cousas importantes, tamén cos concertos.

Quen é o teu público?

Non teño un perfil.

Nunca lle puxeches cara?

Intenteino algunha vez, pero é difícil. Eu creo que é bastante heteroxéneo, pero non son moi consciente. Non estou moi metido en foros de internet, nin redes sociais, e cando estou tocando pecho os ollos e miro cara abaixo e non sei moi ben. Espero que sexa xente normal, parecida a min.

Son as cancións informes sobre o mundo como o son as novelas, segundo Gopegui e Brecht?

Talvez un álbum si, unha canción é máis difícil. Unha ollada ao mundo si que son. A min pregúntanme moitas veces se as cancións son autobiográficas, pero eu creo que tenden a dicir máis sobre o mundo que sobre un mesmo. O que pasa é que falan do mundo a través da ollada que un ten sobre mundo. Probablemente sexan unha constatación do caos. Un informe sobre o caos que non serve para nada. Por iso chamei así a El manifiesto desastre. Tratábase de estabelecer unha relación co mundo que acaba sendo un manifesto desastre.

Sempre quixeches facer o que fas agora, incluso cando estabas en Manta Ray e logo en Migala?

Cando estaba en Manta Ray o que buscaba era estar nun grupo, saír a tocar, a vida do rock e todo iso. Nese momento eu xa estaba escribindo as miñas primeiras cancións, e algunhas delas logo formarían parte de Actos inexplicables. É unha fase iniciática, pero acabou traéndome aquí. Non sei se é o que sempre quixen facer, pero si sei que é o que sinto que teño que facer, que ao final é todo o que podes facer.

Foi unha sorpresa que de Manta Ray saíse Actos inexplicables.

Eu vivin o proceso dun xeito distinto. O primeiro disco de Manta Ray tiña un son diferente aos seguintes, moi influído por algúns discos de Nick Cave e cousas así. Probablemente unha das razóns polas que deixei Manta Ray foi pola teima de cantar en inglés. O grupo tomou un camiño que ten o rock moi diferente da vía autoral que escollín eu. Esa vía foi callando mentres eu estaba aínda no grupo, que en realidade non foi tanto tempo, os dous primeiros discos e o que fixemos con Javier Corcobado, que era un traballo máis autoral, por chamalo dalgunha maneira. Para min foi un proceso máis natural do que pode parecer. Se o ves dende fóra, un tipo que sae dun grupo de post rock e fai un disco de autor como Actos inexplicables, pois si. Pero eu antes xa fixera un par de discos, Diariu e Diariu II, en colaboración con Ramón Lluís Bande, un escritor asturiano.

E a conexión Migala?

Iso foi unha aventura na que me vin metido. Saía de Manta Ray, onde tiña un papel máis de guitarrista do grupo, e empecei a meterme en Migala por amizade, por coincidir con eles nos concertos, até acabar colaborando con eles e formando parte do grupo nun par de xiras. Foi unha volta ao que facía con Manta Ray, volver a combinar esas dúas facetas que eu tiña. No fondo, tanto a vía autoral como a outra teñen moito en común, porque a música que escoitabamos na furgoneta era a mesma con Manta Ray que con Migala ou coa miña propia banda. Agora iso xa non sería posíbel. Non existe a música de furgoneta. Todo o mundo vai co seu iPod. Cambiou moito o conto.

Cando un músico publica un relato, din que escribe. Non o fai acaso coas cancións?

É curioso. Linlle unha vez a Stephen Merrit, o cantante de The Magnetic Fields, quen sempre reivindicou o oficio de escribir cancións, que ninguén o considera un traballo. A xente imaxina un escritor tecleando nun ordenador, por exemplo, pero é incapaz de imaxinar un escritor de cancións escribíndoas. A min, dende logo, lévame moito tempo. Non quero dicir con isto que sexan mellores, cada un ten o seu método, senón que son moi maniático, que corrixo moito. Ao final, son dúas linguaxes diferentes, nada máis.Cando un escribe cancións quere que a letra e a música se fundan. Cando escribe un relato, non.

É menos literatura que a outra?

Son linguaxes diferentes, e un mesmo sabe cando ese texto pode vivir nun libro ou cando debe vivir nunha canción. O importante sempre é o ritmo, o pulso interno, e ese pulso á letra dunha canción dállo a música, mentres que na narrativa ou na poesía ten que estar de seu no texto. Ás veces as dúas cousas conflúen. Cando leo os libros de Leonard Cohen, por exemplo esta antoloxía que saiu hai pouco, na que saen cancións e poemas, ves perfectamente a diferenza. Un detecta decontado onde están os poemas e onde están as cancións, aínda que as veces un poema poida volverse canción se ten un esquema estrófico moi claro. Son dúas linguaxes diferentes que se poden retroalimentar, pero un sempre sabe cando ten sentido levalo ao papel e cando non.