Unha lingua, 55 mentiras e 69 cidades

Cando chegou á súa casa de Bos Aires o venres á noite, Débora escribiulles aos seus compañeiros de ProLingua. Quería contarlles como fora a presentación na capital arxentina de 55 mentiras sobre a lingua galega (Laiovento), un libro escrito en mancomún á calor desta plataforma cidadá e co profesor Xosé Henrique Costas no timón. Díxolles que fora “emotiva e intensa”, que se enchera a Biblioteca Galega con medio cento de persoas “interesadas, comprometidas e sensíbeis” e que lle preguntaran, esas xentes, que podían facer para botarlle unha man á lingua galega dende a outra beira do Atlántico. Confesoulles que ela, que é de alí pero tamén de aquí, e que ademais é xornalista, retrucara con outra pregunta. Débora quixo saber por que estaba alí aquela xente. Por que atravesaran, malia á chuvia “forte e impiadosa”, a cidade de Bos Aires. “Por amor”, disque lle responderon.

Mentres Débora enviaba o seu informe dende Arxentina, Pilar facía o mesmo dende A Coruña e Xosé María dende Baio. Como Eva e Inma dende Londres, Ana dende Pontevedra ou Xosé Luís dende Santiago. Unha hora despois das noticias de Bos Aires, Aitor, Mariana e Johannes enviaron as súas dende Tübingen, en Alemaña, e aínda habían chegar as de Xosé Henrique dende Vigo, as de Jairo dende Saraievo, as de Xosé Manuel dende Cangas, as de Xilberte dende Gondomar ou as de Isaac dende Corcaigh, en Irlanda. Así até as oito da tarde de onte, hora galega, cando Chisco enviou o seu parte. En Carnota, “nun serán duro de temporal”, xuntáranse 45 persoas.

Con cada correo, un número. Duascentas persoas en Vigo e outras tantas en Vilagarcía. Trece en París, trinta e unha en Copenhagen e vinte e dúas en Londres. Setenta en Madrid e corenta en Trintxerpe, en Euscadi. Trinta e unha en Madison, trinta e cinco en Bruxelas, duascentas máis en Santiago e un cento en Pontevedra e Lugo. Foi como unha desas poucas madrugadas electorais. Esas noites, escasísimas, nas que se gaña. O escrutinio, din en ProLingua, deitou un éxito: unhas cinco mil persoas asistiron, ao mesmo tempo pero en 69 lugares diferentes do mundo, á presentación do libro.

O escritor Xavier Queipo, en Bruxelas, chamoulle “guerra de guerrillas”, e o académico Francisco Fernández Rei, dende Cambados, atribuíulle o acto a unhas “novas Irmandades da Fala”. Foi probabelmente, como deu a entender en Vigo o director de Xerais, Manuel Bragado, a presentación dun libro máis multitudinaria e descentralizada que se coñeza. Un xesto global, en rede, que recuperou a Ramón Cabanillas a xeito de contrasinal. Aquí e alá, a voz do poeta de Cambados volveu soar na voz dun prolingüeiro ou unha prolingüeira. Así é como se chaman entre si os que comparten esta plataforma. En Vigo foi o escritor Agustín Fernández Paz, un deses once Premios Nacionais de Literatura que lle lembraron a semana pasada ao conselleiro de Cultura que magoar a dignidade das letras galegas non é gratis, quen trouxo as palabras de Cabanillas ao presente. “A lingua”, dixo na Fundación Penzol, onde estaban só os que deran apañado un sitio nun auditorio ateigado, “é o noso escudo”.

O libro era tamén unha escusa. O mesmo na libraría Kalila w-Dimma de Bethelem (Palestina) ca na Universidade de Wisconsin, en Madison (EUA), a xente escoitou o que alí lle dixeron. En resumo, que hai moito conto no debate lingüístico, e que de todas as mentiras que se empregan como arma arreboladiza, hai 55 que xa teñen resposta no libro que coordinou o profesor Xosé Henrique Costas. Pero acabado o acto, en case todas partes houbo coloquio. Na Livraría Orfeu de Bruxelas, por exemplo, falaron das dificultades coas que baten algúns para vivir en galego o seu día a día ou de como pode ser a convivencia co portugués. Na sala, por certo, non eran todos galegos.

En Londres e en Copenhage, por poñer un caso, esgotáronse os libros, pero en Pontevedra quedaron ademais sen pins de ProLingua, unha plataforma que xuntou máis de 2.000 adhesións dende que se presentou publicamente o pasado mes de outubro na facultade de Filoloxía de Santiago. Aquel día falaron, entre outros, os escritores Xabier P. DoCampo, Agustín Fernández Paz e Mercedes Queixas, pero os focos foron para o empresario Rafael Cuíña, hoxe colaborador de Xornal. Algúns non entenderon que facía un militante do PP, fillo do histórico barón provincial Xosé Cuíña, a carón de xentes tan afastadas no ideolóxico como Xosé Luís Rodríguez Pardo, outro histórico, no seu caso como fundador do Partido Socialista Galego (PSG), hoxe no PSOE.

No seu manifesto, ProLingua defínese como un espazo compartido “por persoas de moi diversa ideoloxía e profesión”, unha plataforma apartidaria “que ten como obxectivos exclusivos a promoción do galego como lingua propia de Galicia (e das comarcas estremeiras) e a consecución da súa oficialidade real”. Claro que tamén esixe “que non se leve a cabo ningunha medida lexislativa que supoña perda de dereitos por parte das galegas e os galegos a usaren e coñeceren a lingua galega e a facer dela o seu sinal de identidade”.

Onte, no medio da euforia e a enxurrada de parabéns, alguén en ProLingua dixo que se fixera historia. Máis modestos, en Teo limitáronse a parir un slogan. Colleron prestado o que usa a Xunta para promocionar o Xacobeo e o reciclaron noutro que lle faga fronte ao decreto do plurilingüismo que argalla o Goberno, amplamente contestado polas forzas políticas, os sindicatos, a Real Academia Galega, o Consello da Cultura e o mundo do ensino. Os anuncios do Ano Santo din que agora é cando e Galicia é onde. En Teo, ademais, din que “o galego é o porqué”.