Unai Elorriaga: "O traballo máis duro para un escritor é saber que é literatura"

"O traballo máis duro do escritor é saber que pode ser literatura, xa sexa unha conversación literaria ou un libro de Chéjov", afirmou  Unai Elorriaga, autor da novela Londres es de cartón (Alfaguara), un libro que narra a desaparición dunha muller e a repercusión que ten isto na súa familia, co pano constante da ditadura, a memoria e o estado de alerta no que viven as persoas que o sufriron.

 Trátase dunha historia na que o autor parte dun sistema totalitario para explicar como uns personaxes buscan pistas imprecisas acerca dunha desaparición, para demostrar que é un problema que aínda non se superou do todo. "Para min é necesario falar sobre a ditadura e, aínda que non o vivín, hai unha herdanza social, lingüística e relixiosa que vén da ditadura, e o que son débollo a ela", explicou en declaracións a Europa Press.

Por iso, Elorriaga decidiu documentarse, falar con amigos e coñecidos e con xente que vivira a ditadura española, pero tamén outras, como a chilena. "A obra tenta descifrar de que mente xorde unha maneira de controlar a sociedade, na maneira en que o fan os estados totalitarios, como funciona a mente de Hitler ou de Stalin, como xorde e por que quere ter control sobre os outros seres humanos", dixo.

Con todo, o autor tamén insiste en como se sofre desde abaixo, é dicir, a perda das persoas queridas e as desaparicións, que son máis duras que os propios falecementos, xa que "non se sabe onde está enterrado, si é que está morto, non se sabe si a súa dignidade foi menoscabada, ou si sufriu", explicou.

Elorriaga lamentou que hoxe siga habendo ditaduras, en África por exemplo, polo que considera que si uno sente a necesidade intelectual de falar diso "ha de facelo". "Até hai pouco tempo tiña a sensación de que a literatura era como un xogo, unha diversión co intelecto que non vai a ningún sitio, pero decátaste de que si non lese certos libros sería outra persoa diferente á que son", indicou.

Neste sentido, manifestou que "os libros quizais sirvan para amoldar o cerebro das persoas, e a xente que vén por detrás poderá darse conta de que a ditadura é un perigo que aínda rolda porque, aínda que non se vexa, en moitos casos o poder económico tamén é un poder ditatorial".

Como inspiración para a novela, Elorriaga fixouse en ambientes cotiáns, en historias persoais, pero tamén en sistemas de control que aplicou ao mundo totalitario que reflicte no seu libro. Así, serviuse da lobotomía transorbital, que se aplica aos presos para que non sexan capaces de rebelarse contra o poder e sinalou que, aínda que quizais non se deu nunha ditadura, si en certos psiquiátricos, porque chega un punto en que os enfermos eran "incontrolables". "É unha ditadura médica, que pasou en hospitais", sinalou.

A ditadura, aínda que serve de soporte e tema central nesta obra, non é o único tema que recolle Elorriaga no seu libro. A relación entre irmáns e o sentimento complexo, a familia, a amizade, a tradición ou a covardía son tamén importantes. "O protagonista espera e non sabe ben por que, non sabe si espera con odio ou con amor a unha irmá que desapareceu cando el era moi pequeno, que lle deixou un baleiro", dixo.

ESTILO MÁIS SECO E ESCURO

Con este libro, Elorriaga pretende cambiar de estilo con respecto aos seus libros anteriores, que describiu como "espectaculares". "Aquí quería crear algo máis seco e directo, un tema moito máis escuro, e cambiar totalmente de estilo, o que, doutra banda, leva un risco, xa que se despista aos lectores", sinalou, aínda que matizou que "a arte ten que despistar e sorprender, porque si fas o mesmo non consegues o obxectivo".

Así mesmo, indicou que non lle gusta describir por medio dunha voz omnisciente e narradora, senón polo que el di de si mesmo, e o que din os demais del, que sempre está distorsionado. "É interesante porque o coñecemento que temos das persoas é nesgado, aínda que dúas persoas pasen toda a vida xuntos", sinalou.

Elorriaga comezou a escribir motivado polos contos que creaba o seu irmán, a quen trato de imitar para poder chegar a facer o mesmo, xa que, para el, "era o mellor escritor do mundo". Ademais, confesa que lle gusta máis describir ambientes que sitios, porque hoxe en día coa televisión e Internet "non é necesaria" a descrición física e exhaustiva dos lugares físicos."