A Fundación Iniciativas21, o laboratorio de ideas ligado ao PSdeG e dirixida polo profesor Ramón Maíz, presentou o pasado martes en Compostela a declaración ‘Construíndo a España Federal’, un manifesto ao que xa se teñen adherido diversos académicos e membros da sociedade civil. Dende esta fundación avógase neste aniversario da Constitución por un desenvolvemento do Estado das autonomías así como impulso do federalismo nun momento de risco no que se pode volver ao centralismo.

Neste senso, a iniciativa destaca que “o Estado unitario e centralista demostrouse ineficaz e inviable para gobernar a España plural formada por diversas identidades, tradicións e territorios con vocación de autogoberno”. Así mesmo, segundo recolle o documento “chegou o momento de reforma constitucional”. Un proceso de reforma que ten que facer compatible a unión e a diversidade dos pobos que compoñen España, e a para iso a mellor maneira de realizar este camiño é a través do “federalismo plural”.

O documento que defende un Estado federal avoga polo recoñecemento das distintas nacións e rexións que coexisten en España, formulando un concepto de “España non excluínte” como nación de nacións e rexións, quetamén son na súa esencia plurais. Neste sentido, tamén se demanda unha reforma que converta ao Senado nunha Cámara territorial efectiva e que actúe como órgano multilateral.

A declaración apoiada por Iniciativas21 está de plena actualidade ao defender o avance na reforma de todos os estatutos autonómicos, apoiando tamén o recoñecemento das nacionalidades dentro do Estado, un dos problemas polos que as forzas políticas galegas non son quen de chegar a un acordo de cara a un novo texto estatutario.

Emilio Pérez Touriño, Anxo Quintana e Alberto Núñez Feijóo intentaron no 2007 selar un acordo sobre a reforma do Estatuto de Autonomía de Galicia pero a posibilidade de que se incluíra o termo “nación” como denominación de Galicia foi unha cuestión rexeitada frontalmente polo PP. Daquela, as conversacións quedaron en suspenso, a pesar de haber consenso por parte das tres forzas políticas na maior parte do novo texto estatutario.

A realidade socioeconómica actual fai que o Estatuto de Galicia aprobado en 1981 deba ser adaptado. Neste senso, contar cun estatuto ao nivel do catalán –un estatuto de nación consensuado– suporía un gran avance democrático para Galicia. Pero para que a reforma estatutaria prospere é preciso que haxa un amplo acordo de todas as formacións políticas.

Neste contexto, a proposta de ‘Construíndo a España Federal’ que defende a cultura federal como sinónimo de cultura do pacto, parece un marco axeitado para levar a cabo as reformas estatutarias e constitucionais. Pois parece conveniente un amplo consenso político e social que lexitime o progreso da democracia española, tal e como sucedeu durante a transición.